Oppas of nanny vinden en screenen

Een oppas of nanny in huis halen is een groot moment. Je laat iemand binnen in je huis en je geeft diegene de zorg voor je kind. Dan wil je zeker weten dat je de juiste persoon kiest. Gelukkig hoeft dat geen gok te zijn. Met een vaste volgorde van stappen zie je snel wie bij jullie gezin past en wie niet. In dit stappenplan lees je hoe je begint, waar je zoekt, hoe je referenties belt, hoe de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) werkt en hoe je afspraken vastlegt. Onderaan vind je een checklist en een lijst met signalen om op te letten.

Stap 1: bepaal wat je nodig hebt

Begin bij jezelf. Hoe duidelijker je weet wat je zoekt, hoe makkelijker je kandidaten met elkaar vergelijkt. Schrijf het kort op, zodat je het later naast elk gesprek kunt leggen.

Uren en dagen. Gaat het om een vaste middag per week, een paar ochtenden of af en toe een avond? Heb je ook iemand nodig in de schoolvakanties?
Leeftijden. Een baby vraagt andere ervaring dan een kind van negen. Denk aan voeden, slapen en verschonen, of juist aan huiswerk en vervoer naar sport.
Taken. Alleen oppassen, of ook koken, wassen, ophalen van school of brengen naar clubjes? Wees eerlijk over wat je verwacht.
Praktische eisen. Moet iemand een rijbewijs hebben? Mag de oppas met de kinderen naar buiten? Zijn er huisdieren of allergieën?
Jullie manier van opvoeden. Denk aan schermtijd, snoep, bedtijden en hoe jullie omgaan met ruzie of driftbuien.

Twijfel je nog of een oppas wel de beste vorm is? In ons artikel over het verschil tussen een au pair, nanny, gastouder en oppas zetten we de opties naast elkaar.

Stap 2: kies waar je zoekt

Er zijn verschillende plekken om een oppas of nanny te vinden. Elke plek heeft eigen voordelen.

Je eigen netwerk

Vraag rond bij vrienden, buren, collega's en andere ouders. Een oppas die al bij een bekend gezin werkt, kun je makkelijk navragen. Je hoort dan direct hoe het in de praktijk gaat.

School, sportclub en buurt

Een briefje op het prikbord van de school, de sportclub of de buurtsuper levert vaak reacties op van mensen uit de omgeving. Dat is handig, want korte reistijd maakt het voor beide kanten makkelijker.

Online platforms

Op oppasplatforms vind je snel veel profielen. Lees ze goed, maar zie een profiel als een eerste kennismaking. Een mooi profiel zegt nog weinig over hoe iemand met je kind omgaat. De volgende stappen blijven daarom nodig.

Een gastouder aan huis via een gastouderbureau

Wil je opvang bij jou thuis met kinderopvangtoeslag? Dan kun je kijken naar een gastouder die via een gastouderbureau werkt. Volgens de Rijksoverheid kan gastouderopvang plaatsvinden in de woning van de gastouder of in de woning van de ouder. Een gastouder moet aan wettelijke eisen voldoen. Zo heeft een gastouder een geschikt diploma, een VOG en een geregistreerd certificaat Eerste Hulp aan Kinderen nodig. De gastouder moet minimaal 18 jaar zijn en zich aansluiten bij een gastouderbureau. Ook staat de gastouder ingeschreven in het personenregister kinderopvang. De GGD bezoekt ieder gastouderbureau minimaal een keer per jaar.

Belangrijk om te weten: kinderopvangtoeslag krijg je alleen voor geregistreerde kinderopvang. De Belastingdienst schrijft dat goedgekeurde opvang in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) staat en een LRK-nummer heeft. Zonder dat nummer kun je geen toeslag aanvragen. Een oppas of nanny die je zelf regelt en die niet geregistreerd is, valt daar dus buiten. Volgens de Rijksoverheid geldt dat ook voor opvang door vrienden of familie. Meer over de kosten en regels lees je in ons artikel over oppas aan huis: kosten, regels en belasting. Wil je geregistreerde gastouders in je buurt bekijken? Gebruik dan onze zoekfunctie. Hulp bij de keuze vind je in hoe kies je een gastouder en gastouder of kinderdagverblijf.

Stap 3: het eerste contact

Het eerste contact is vaak een bericht of een kort telefoontje. Houd het luchtig, maar let goed op. Vertel kort wat je zoekt: de dagen, de leeftijden en de belangrijkste taken. Vraag naar ervaring, beschikbaarheid en motivatie. Merk je dat iemand snel en duidelijk reageert? Dan is dat een goed begin.

Spreek bij een klik af voor een kennismaking. Doe dat bij voorkeur eerst zonder de kinderen, of op een neutrale plek. Zo kun je rustig praten en voelt niemand zich opgejaagd.

Stap 4: controleer de identiteit

Vraag de kandidaat om bij de kennismaking een geldig identiteitsbewijs mee te nemen. Kijk of de naam en het gezicht overeenkomen met de persoon tegenover je. Controleer ook of de naam klopt met het profiel, de referenties en later de VOG. Maak geen kopie als dat niet nodig is. Kijken is voor deze stap genoeg. Zo ga je zorgvuldig om met de gegevens van de kandidaat.

Stap 5: bel de referenties

Referenties zijn een van de beste manieren om te horen hoe iemand echt werkt. Vraag om minimaal twee referenties van gezinnen waar de kandidaat eerder heeft opgepast. Bel ze zelf op. Een appje of een getuigschrift op papier zegt minder dan een echt gesprek.

Voorbeeldvragen voor het referentiegesprek:

Hoe lang heeft de kandidaat bij jullie opgepast, en hoe vaak?
Hoe oud waren je kinderen toen?
Wat ging er goed? Waar was de kandidaat sterk in?
Was de kandidaat op tijd en hield diegene zich aan afspraken?
Is er ooit iets misgegaan? Hoe ging de kandidaat daarmee om?
Hoe was het contact met jou als ouder? Kreeg je goed te horen hoe de dag was gegaan?
Waarom is de samenwerking gestopt?
Zou je de kandidaat opnieuw vragen?

Luister ook naar wat iemand niet zegt. Een korte, aarzelende reactie kan net zoveel vertellen als een lang verhaal.

Stap 6: vraag om een VOG

Wat is een VOG?

Een Verklaring Omtrent het Gedrag laat zien dat iemands justitiële verleden geen bezwaar is voor een bepaalde functie. Justis is de enige organisatie in Nederland die de VOG afgeeft. Justis kijkt of er strafbare feiten op iemands naam staan die een risico vormen voor de functie. De VOG heeft geen vaste geldigheidsduur, omdat de beoordeling een momentopname is. Hoe recent een VOG moet zijn, bepaal je dus zelf. Een nieuwe VOG voor jullie situatie zegt meer dan een oude voor een ander soort werk.

Hoe werkt het aanvragen?

Op justis.nl staat dat iemand alleen een VOG kan aanvragen als een werkgever, organisatie of instelling daarom vraagt. De vragende partij zet altijd de eerste stap. Er zijn twee routes:

Digitaal. De vragende partij zet de aanvraag online klaar. De kandidaat krijgt dan een e-mail van Justis met een aanvraagcode, logt in, controleert de gegevens en betaalt de behandelingskosten. Justis noemt hiervoor een bedrag van 33,85 euro.
Op papier. De kandidaat heeft een aanvraagformulier nodig dat is ingevuld door de partij die om de VOG vraagt. Dat formulier levert de kandidaat in bij de gemeente waar diegene staat ingeschreven. Justis noemt hiervoor een bedrag van 41,35 euro.

Volgens Justis krijg je meestal binnen een tot vier weken de VOG of een bericht dat er meer informatie nodig is. Op het aanvraagformulier vult de vragende partij onder meer de functie en een taakomschrijving in. Er staat ook een lijst met zogeheten functieaspecten, zoals 'belast zijn met de zorg voor minderjarigen'. Daarop beoordeelt Justis de aanvraag.

Justis beschrijft niet apart hoe het werkt als een ouder als particulier om een VOG vraagt. Weet je niet zeker of en hoe jij als ouder het formulier kunt invullen? Neem dan contact op met Justis via de contactgegevens op justis.nl. Justis waarschuwt ook voor commerciële partijen die tegen extra kosten een aanvraag voor je klaarzetten. Je hebt die niet nodig.

Krijg je een VOG te zien? Op het formulier staat dat de partij die de VOG vraagt zelf moet controleren of de VOG echt is en of het juiste screeningsprofiel is gebruikt. Kijk dus goed naar de naam, de datum en het doel dat erop staat.

Een VOG is een waardevolle check, maar het is een van de stappen. Combineer hem altijd met referenties, een goed gesprek en een proefdag.

Stap 7: kinder-EHBO

Vraag of de kandidaat een cursus EHBO voor baby's en kinderen heeft gedaan. Het Rode Kruis biedt bijvoorbeeld een cursus EHBO aan baby's en kinderen aan, deels online en deels in een les. Daarin komen onder meer verslikking, vergiftiging, verdrinking en reanimatie met een AED aan bod. Wie deze cursus haalt, krijgt het Certificaat Eerste Hulp aan Kinderen. Volgens het Rode Kruis is dat certificaat twee jaar geldig en goedgekeurd binnen de Regeling Wet kinderopvang. Er is ook een korte online cursus van twee uur. Daarvoor krijg je een bewijs van deelname. Die online cursus is niet erkend voor de kinderopvang. Als eerste basis kan hij wel handig zijn.

Heeft je favoriete kandidaat nog geen cursus gedaan? Dan kun je samen afspreken dat diegene er een volgt. Bespreek dan ook wie de kosten betaalt.

Stap 8: het sollicitatiegesprek

Het gesprek is het moment om echt kennis te maken. Neem er rustig de tijd voor. Stel open vragen en vraag door. Vraag naar ervaring, maar ook naar situaties. Wat doe je als een kind niet wil slapen? Wat doe je als een kind valt en blijft huilen? Hoe houd je de ouders op de hoogte? Met zulke vragen hoor je hoe iemand denkt en handelt.

Bespreek ook jullie huisregels en kijk hoe de kandidaat reageert. Een goede oppas stelt zelf ook vragen. Over allergieën, over bedtijden, over wat wel en niet mag. Een uitgebreide lijst met vragen vind je in ons artikel sollicitatiegesprek met een oppas of nanny: de beste vragen.

Stap 9: een betaalde proefdag

Een proefdag of proefmiddag laat zien hoe het echt gaat. Spreek een korte periode af en betaal de kandidaat voor deze tijd. Zo is het voor iedereen duidelijk dat dit werk is. Blijf zelf in de buurt of thuis. Kijk hoe de kandidaat contact maakt met je kind. Gaat diegene op de grond zitten om te spelen? Legt diegene rustig uit wat er gaat gebeuren? En hoe reageert je kind na afloop?

Laat de kandidaat tijdens de proefdag ook een paar gewone taken doen. Denk aan een fruithapje, verschonen of een boekje voorlezen voor het slapen. Heb je een baby? Bespreek dan de adviezen van VeiligheidNL over veilig slapen. Leg de baby op de rug, in een eigen bedje, in een slaapzak en in een leeg bedje. Zo weet je zeker dat jullie hetzelfde doen.

Stap 10: leg afspraken op papier

Ben je eruit? Zet de afspraken dan op papier. Dat voorkomt misverstanden en geeft beide kanten duidelijkheid. Denk aan:

dagen, tijden en de manier waarop jullie extra uren of afzeggen regelen;
het uurloon en hoe en wanneer je betaalt;
de taken die bij het werk horen;
huisregels over schermtijd, eten, snoep en bezoek;
wat de oppas doet bij ziekte van het kind of bij een noodgeval;
een lijst met telefoonnummers van jullie, de huisarts en een achterwacht in de buurt;
vakantie, opzegtermijn en een moment om samen te evalueren.

Welke regels gelden voor betalen en belasting als je zelf een oppas inhuurt, lees je in oppas aan huis: kosten, regels en belasting. Bij een gastouder via een gastouderbureau heb je volgens de Rijksoverheid een schriftelijke overeenkomst met het bureau nodig voor de toeslag. Daarin staan onder meer de uurprijs en het aantal opvanguren per jaar.

Checklist: een oppas of nanny screenen

Ik heb op papier gezet om welke uren, leeftijden en taken het gaat.
Ik heb de kandidaat eerst zonder de kinderen gesproken.
Ik heb een geldig identiteitsbewijs gezien en de naam vergeleken met profiel en referenties.
Ik heb minimaal twee referenties zelf gebeld.
Ik heb een recente VOG gezien die past bij het werk met kinderen.
Ik weet of de kandidaat een cursus EHBO voor baby's en kinderen heeft gedaan.
Ik heb een uitgebreid gesprek gevoerd met vragen over situaties.
Er is een betaalde proefdag of proefmiddag geweest.
De afspraken staan op papier en we hebben een evaluatiemoment gepland.
Noodnummers en huisregels liggen klaar op een vaste plek.

Vergelijk je meerdere kandidaten? Met de tool Oppas en nanny in Kinderopvang.org Premium houd je per kandidaat de status, de checklist en je notities bij. Je kunt kandidaten daar ook een korte praktijktest laten maken.

Signalen om op te letten

De meeste oppassen en nanny's doen hun werk met veel zorg. Toch is het goed om te weten waar je op let. Geen van deze signalen betekent meteen dat iemand niet te vertrouwen is. Ze zijn wel een reden om door te vragen.

De kandidaat wil geen referenties geven of de referenties zijn niet bereikbaar.
De kandidaat ontwijkt vragen over een VOG of wil die niet aanvragen.
De naam op het identiteitsbewijs klopt niet met wat je eerder hoorde.
Het verhaal over eerdere ervaring verandert tijdens het gesprek.
De kandidaat praat negatief over eerdere gezinnen of kinderen.
Je huisregels worden weggewuifd, bijvoorbeeld over veilig slapen of schermtijd.
De kandidaat heeft weinig aandacht voor je kind tijdens de proefdag en zit vooral op de telefoon.
Je voelt druk om snel te beslissen, of de kandidaat wil meteen geld vooraf.
Je kind reageert na de proefdag opvallend anders dan normaal.

Vertrouw ook op je gevoel. Twijfel je? Neem dan de tijd, plan een tweede proefdag of kies een andere kandidaat.

Veelgestelde vragen

Kan ik als ouder een VOG vragen van een oppas?

Justis schrijft dat iemand alleen een VOG kan aanvragen als een werkgever, organisatie of instelling daarom vraagt, en dat die partij de eerste stap zet. Justis beschrijft niet apart hoe dat werkt voor een ouder als particulier. Neem bij twijfel contact op met Justis via justis.nl voordat de kandidaat een aanvraag doet.

Hoe lang is een VOG geldig?

Volgens Justis heeft een VOG geen vaste geldigheidsduur, omdat de beoordeling een momentopname is. Jij bepaalt dus zelf hoe recent een VOG moet zijn. Een recente VOG voor werk met kinderen zegt meer dan een oude voor een ander soort werk.

Krijg ik kinderopvangtoeslag voor een oppas of nanny?

Je krijgt alleen kinderopvangtoeslag als de opvang geregistreerd is in het Landelijk Register Kinderopvang en een LRK-nummer heeft. Een oppas of nanny die je zelf regelt en die niet geregistreerd is, telt daarom niet mee. Een gastouder die via een geregistreerd gastouderbureau bij jou thuis opvangt, kan wel onder de toeslag vallen. Ook opvang door vrienden of familie geeft volgens de Rijksoverheid geen recht op toeslag.

Kan een gastouder ook bij mij thuis oppassen?

Ja. Volgens de Rijksoverheid kan gastouderopvang plaatsvinden in de woning van de gastouder of in de woning van de ouder. De gastouder werkt dan via een gastouderbureau en moet voldoen aan de wettelijke eisen, zoals een VOG, een geschikt diploma en een certificaat Eerste Hulp aan Kinderen.

Welke EHBO-cursus is handig voor een oppas?

Een cursus EHBO voor baby's en kinderen is een goede keuze. Het Rode Kruis biedt een cursus die deels online en deels in een les wordt gegeven. Wie die haalt, krijgt het Certificaat Eerste Hulp aan Kinderen, dat volgens het Rode Kruis twee jaar geldig is. Er is ook een korte online cursus met een bewijs van deelname.

Moet ik een proefdag betalen?

Het is een goede gewoonte om een proefdag of proefmiddag te betalen. De kandidaat doet die tijd gewoon werk. Bovendien maakt betalen voor beide kanten duidelijk dat het om een serieuze afspraak gaat. Spreek vooraf af hoe lang de proefperiode duurt en wat de vergoeding is.

Hoeveel referenties moet ik bellen?

Probeer minimaal twee referenties te bellen van gezinnen waar de kandidaat eerder heeft opgepast. Bel ze zelf en stel open vragen, bijvoorbeeld over betrouwbaarheid, contact met de ouders en waarom de samenwerking stopte. Een gesprek zegt meer dan een getuigschrift op papier.

Gerelateerde artikelen

Bronnen: Justis, Wat is een VOG?; Justis, Ik heb een VOG nodig; Justis, Kan ik zelf een VOG aanvragen?; Justis, Aanvraagformulier VOG (maart 2025); Rijksoverheid, Gastouderopvang; Rijksoverheid, Hoe kan ik gastouder worden?; Rijksoverheid, Welke soorten kinderopvang zijn er?; Rijksoverheid, Wanneer heb ik recht op kinderopvangtoeslag?; Belastingdienst, Kan ik kinderopvangtoeslag krijgen?; Rode Kruis, Cursus EHBO aan Baby's en Kinderen; Rode Kruis, Online cursus EHBO aan baby's en kinderen; VeiligheidNL, De 4 van Veilig Slapen. Bijgewerkt op 26 oktober 2026.

Een oppas of nanny vinden en screenen: het stappenplan