Au pair, nanny, gastouder of oppas: verschil

Wil je opvang bij jou thuis of in een huiselijke omgeving? Dan kom je al snel vier woorden tegen: oppas, nanny, gastouder en au pair. Ze lijken op elkaar. Toch gelden er heel andere regels. Het verschil zit in registratie, eisen, uren, kosten en wie er verantwoordelijk is. En het bepaalt of je kinderopvangtoeslag kunt krijgen. In dit artikel zetten we de vier vormen naast elkaar. Alle regels komen uit officiële bronnen, zoals de IND, de Rijksoverheid en de Belastingdienst.

De vier vormen in het kort

Een oppas past af en toe of op vaste momenten op je kinderen, vaak bij jou thuis. Een nanny zorgt meestal vaker en vaster voor je kinderen bij jou thuis. Een gastouder is aangesloten bij een gastouderbureau en moet aan wettelijke kwaliteitseisen voldoen. Een au pair is een jongere uit het buitenland die via een uitwisseling een tijd bij jouw gezin woont. Hieronder lees je per vorm wat de regels zijn.

Oppas: flexibel en vaak incidenteel

Een oppas is de meest bekende vorm. Denk aan een buurmeisje op zaterdagavond, een student die twee middagen na school komt of een opa die een dag per week oppast. Er is geen register voor oppassen. Er zijn ook geen wettelijke eisen aan opleiding of ervaring. Jij kiest zelf wie je vertrouwt.

Huur je als particulier iemand in voor oppassen? Dan kan de regeling dienstverlening aan huis gelden. De Rijksoverheid noemt oppassen op de kinderen als voorbeeld van werk dat eronder valt. De belangrijkste voorwaarde: de oppas werkt minder dan 4 dagen per week voor jou. Het aantal uren per dag telt daarbij niet. Eén uur op een dag telt al als een werkdag.

Valt je oppas onder deze regeling? Dan hoef je geen loonheffingen te regelen met de Belastingdienst. Je hebt wel plichten. Je betaalt minimaal het wettelijk minimumloon en 8% vakantiegeld. Je betaalt door bij vakantie. Bij ziekte betaal je maximaal 6 weken door. En je zorgt voor een veilige en gezonde werkplek. Komt je oppas 4 dagen of meer per week? Dan ben je een gewone werkgever en gelden de normale regels van de Belastingdienst. Meer over bedragen en afspraken lees je in oppas aan huis: kosten, regels en belasting.

Voor een oppas krijg je geen kinderopvangtoeslag. Toeslag kan alleen bij opvang die in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) staat. De Rijksoverheid schrijft letterlijk dat oppas, bijvoorbeeld in een winkelcentrum, geen geregistreerde kinderopvang is.

Nanny: vaste zorg bij jou thuis

Het woord nanny staat niet in de Wet kinderopvang. In de praktijk bedoelen ouders er een vaste kracht mee die bij hen thuis voor de kinderen zorgt. Vaak gaat het om meerdere dagen per week. Soms doet de nanny ook lichte taken in huis, zoals de was van de kinderen of het avondeten.

Er zijn twee manieren om een nanny te regelen. Dat verschil is belangrijk.

Nanny als particuliere afspraak

Je spreekt rechtstreeks met de nanny af. Dan ben jij de opdrachtgever of werkgever. Werkt de nanny minder dan 4 dagen per week bij jou? Dan kan de regeling dienstverlening aan huis gelden, net als bij een oppas. Werkt ze 4 dagen of meer? Dan ben je werkgever met alle plichten die daarbij horen. Bij een particuliere nanny krijg je geen kinderopvangtoeslag, omdat zij niet in het LRK staat.

Nanny als gastouder aan huis

De nanny kan ook als gastouder werken bij jou thuis. Gastouderopvang mag namelijk in de woning van de gastouder of in de woning van de ouder plaatsvinden. Ze is dan aangesloten bij een gastouderbureau en moet aan alle eisen voor gastouders voldoen. Jouw huis moet dan voldoen aan de inrichtingseisen voor gastouderopvang. In deze vorm kun je wel kinderopvangtoeslag krijgen, als je aan de andere voorwaarden voldoet. Hoe dat werkt, lees je hieronder bij de gastouder.

Gastouder: geregistreerde opvang in een huiselijke omgeving

Een gastouder vangt kinderen op in een gezinssituatie. Dat kan bij de gastouder thuis of bij jou thuis. De gastouder is aangesloten bij een gastouderbureau. Dat bureau staat in het LRK. Ook de opvanglocaties van gastouders en de inspectierapporten vind je in het LRK. De GGD bezoekt elk gastouderbureau minimaal één keer per jaar. Daarnaast inspecteert de GGD elk jaar 50% van de gastouderlocaties per gemeente.

Eisen aan een gastouder

Volgens Ondernemersplein gelden onder meer deze eisen:

De gastouder is 18 jaar of ouder.
De gastouder heeft een diploma van een erkende opleiding.
De gastouder heeft een geldig, geregistreerd certificaat kinder-EHBO.
De gastouder heeft een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).
De gastouder staat in het Personenregister Kinderopvang. Dat geldt ook voor iedereen die voor haar werkt en voor elke volwassene die woont op de plek waar de kinderen worden opgevangen.
De gastouder heeft een achterwacht: een volwassene die bij nood binnen 15 minuten aanwezig kan zijn.
Tijdens de opvang spreekt de gastouder Nederlands. Fries of een andere erkende streektaal mag als die daar vooral wordt gesproken.
De gastouder is aangesloten bij maximaal 2 gastouderbureaus. Bij een overstap mag dat tijdelijk 3 zijn.

Nieuwe eisen sinds 1 juli 2026

Sinds 1 juli 2026 gelden er nieuwe kwaliteitseisen voor gastouderopvang. Iedere gastouder volgt elk jaar 7 uur permanente educatie. De gastouder kiest zelf welke scholing dat is, zolang het bijdraagt aan verantwoorde opvang. Elke gastouder krijgt ook jaarlijks minimaal 3 uur pedagogische coaching van ieder gastouderbureau waar zij bij is aangesloten. Voor gastouders die vanaf 1 juli 2026 starten, geldt een nieuwe opleidingseis met een verplichte pedagogische module. Gastouders die al vóór die datum in het LRK stonden, hoeven niet aan die nieuwe opleidingseis te voldoen.

Hoeveel kinderen mag een gastouder opvangen?

Een gastouder mag tegelijk maximaal 6 kinderen van 0 tot 13 jaar opvangen. Daarvan zijn maximaal 5 kinderen jonger dan 4 jaar, maximaal 4 kinderen jonger dan 2 jaar en maximaal 2 baby's jonger dan 1 jaar. Eigen kinderen van de gastouder tellen tot een bepaalde leeftijd mee. Die leeftijdsgrens is onlangs aangepast. Vraag het gastouderbureau welke grens nu geldt.

Gastouder en kinderopvangtoeslag

Bij een gastouder kun je kinderopvangtoeslag krijgen. Het gastouderbureau moet dan in het LRK staan. Je hebt een schriftelijke overeenkomst nodig. Jij en je toeslagpartner werken, studeren of volgen een traject naar werk of een verplichte inburgeringscursus. Je betaalt zelf een deel van de kosten. Vangt de gastouder je kind gratis op? Dan heb je volgens de Belastingdienst geen recht op toeslag. Zonder LRK-nummer kun je geen toeslag aanvragen. Alle bedragen en voorwaarden staan in kinderopvangtoeslag 2026.

Wil je weten hoe een gastouder zich verhoudt tot een kinderdagverblijf? Lees dan gastouder of kinderdagverblijf. Tips voor het kiezen vind je in hoe kies je een gastouder.

Au pair: culturele uitwisseling met hulp in huis

Een au pair komt naar Nederland om de Nederlandse samenleving en cultuur te leren kennen. De au pair woont bij een gastgezin en doet mee aan het gezinsleven. In ruil daarvoor helpt de au pair mee in het huishouden en bij de zorg voor de kinderen. De regels hieronder komen van de IND-pagina over de verblijfsvergunning au pair. Ze gelden voor een au pair die een verblijfsvergunning nodig heeft.

Voorwaarden voor de au pair

De au pair is minimaal 18 en maximaal 25 jaar oud op het moment van de aanvraag.
De au pair is niet getrouwd en heeft geen kinderen of stiefkinderen.
De au pair is geen familie van het gastgezin en heeft niet eerder voor dit gezin gewerkt.
De au pair heeft een verzekering die ziektekosten in Nederland dekt.
De verblijfsvergunning is maximaal 1 jaar geldig.

Wat mag een au pair doen?

Een au pair doet lichte huishoudelijke werkzaamheden in het huis van het gastgezin. Dat is maximaal 8 uur per dag en maximaal 30 uur per week. De au pair heeft minimaal 2 vrije dagen per week. Zorg voor mensen die speciale zorg nodig hebben, waarvoor een bepaalde vaardigheid nodig is, hoort er niet bij. Een voorbeeld daarvan zijn verpleegkundige taken. De au pair mag ook niet voor een tweede gezin of werkgever werken. Pas vanaf de dag dat de verblijfsvergunning er is, mag de au pair beginnen.

Wat moet het gastgezin regelen?

Alleen een erkend au-pairbureau (erkend referent) kan de aanvraag bij de IND indienen. Het gastgezin bestaat uit minimaal 2 personen met de Nederlandse nationaliteit of een geldige verblijfsvergunning. Het gezin staat ingeschreven in de Basisregistratie Personen en de au pair schrijft zich op hetzelfde adres in. Het gezin moet voldoen aan de inkomenseisen van de IND. Daarnaast maak je samen een dagindeling voor alle 7 dagen van de week. Die wordt door de au pair en het gezin ondertekend. Er staat in hoeveel uur de au pair helpt, welke 2 dagen vrij zijn en wie in het gezin ook huishoudelijk werk doet.

Het gastgezin geeft de au pair zakgeld om Nederland te ontdekken. De IND noemt op de pagina's die wij hebben bekeken geen bedrag. Vraag je au-pairbureau naar de actuele afspraken en kijk op ind.nl.

Een au pair is geen geregistreerde kinderopvang. Kinderopvangtoeslag voor een au pair is dus niet mogelijk.

Vergelijkingstabel

	Oppas	Nanny (particulier)	Gastouder (ook aan huis)	Au pair
Kinderopvangtoeslag	Nee	Nee	Ja, via gastouderbureau in het LRK	Nee
Registratie	Geen	Geen	Via gastouderbureau in het LRK, Personenregister Kinderopvang	Verblijfsvergunning via erkend referent (IND)
Opleiding en eisen	Geen wettelijke eisen	Geen wettelijke eisen	Diploma, kinder-EHBO, VOG, 7 uur scholing en 3 uur coaching per jaar	18 tot 25 jaar bij aanvraag, geen opleidingseis
Aantal uur	Vrij af te spreken	Vrij af te spreken	Volgens contract met bureau en gastouder	Max. 8 uur per dag, 30 uur per week
Waar	Meestal bij jou thuis	Bij jou thuis	Bij de gastouder of bij jou thuis	Bij jou thuis, au pair woont bij je
Flexibiliteit	Groot	Groot	Vaak flexibel, binnen de regels	Binnen de vaste dagindeling
Wie is verantwoordelijk	Jij als opdrachtgever	Jij als opdrachtgever of werkgever	Gastouder en gastouderbureau, met GGD-toezicht	Gastgezin en au-pairbureau

Wat past bij jouw gezin?

Er is geen vorm die voor iedereen het beste is. Het hangt af van je werktijden, het aantal kinderen, hun leeftijd en je budget. Hieronder een paar situaties om over na te denken.

Je werkt onregelmatige diensten

Werk je in de zorg, de horeca of met wisselende roosters? Dan zoek je opvang die meebeweegt. De Rijksoverheid noemt flexibele opvang bij onregelmatige werktijden als mogelijkheid bij gastouderopvang. Een gastouder aan huis kan dan passen, omdat je kinderen in hun eigen omgeving blijven. Een particuliere nanny of oppas is ook flexibel, maar zonder toeslag. Bij een au pair zit je vast aan maximaal 8 uur per dag en 2 vrije dagen per week. Nachtdiensten en lange dagen passen daar vaak slecht bij.

Je hebt meerdere kinderen

Met meerdere kinderen tellen de kosten per uur zwaar. Bij een gastouder of nanny aan huis zorgt één persoon voor al je kinderen. Let wel op de maximale aantallen per leeftijd. Twee baby's jonger dan 1 jaar is bijvoorbeeld het maximum bij een gastouder. Kijk ook of de toeslag per kind verschil maakt. Dat lees je in ons toeslagartikel.

Je hebt een baby

Bij een baby wil je vaak rust, vaste gezichten en een vast ritme. Een gastouder of een vaste nanny geeft dat. Een gastouder heeft kinder-EHBO en staat onder toezicht van de GGD. Bij een particuliere nanny of oppas regel je dat soort zekerheden zelf. Je kunt bijvoorbeeld vragen naar een EHBO-certificaat en een VOG. Hoe je dat aanpakt, lees je in een oppas of nanny vinden en screenen.

Je hebt alleen opvang na school nodig

Gaan je kinderen naar de basisschool en heb je alleen een paar middagen opvang nodig? Dan kan een oppas of een gastouder volstaan. Een au pair kan ook helpen met halen, brengen en de middag, binnen de IND-regels. Vergelijk dit ook met de buitenschoolse opvang. Een overzicht van alle vormen vind je in alle soorten kinderopvang.

Waar let je op bij het kiezen?

Welke vorm je ook kiest, een goed gesprek vooraf helpt. Vraag naar ervaring, referenties en hoe iemand omgaat met lastige situaties. Gebruik daarvoor onze vragen voor een sollicitatiegesprek met een oppas of nanny. Kies je voor een gastouder? Zoek dan eerst een gastouderbureau en bekijk de inspectierapporten in het LRK. Op Kinderopvang.org vind je geregistreerde gastouders en gastouderbureaus bij jou in de buurt, met hun inspectiegegevens.

Leg afspraken altijd op papier. Denk aan uren, tarief, vakantie, ziekte en opzegging. Bij een gastouder regelt het bureau het contract. Bij een particuliere oppas of nanny doe je dat zelf. De Rijksoverheid heeft daar een voorbeeldcontract voor. Let op: er ligt een wetsvoorstel om de regeling dienstverlening aan huis aan te passen. Check daarom altijd de actuele regels op rijksoverheid.nl.

Veelgestelde vragen

Krijg ik kinderopvangtoeslag voor een oppas of nanny?

Voor een particuliere oppas of nanny krijg je geen kinderopvangtoeslag. Toeslag kan alleen bij opvang die in het Landelijk Register Kinderopvang staat. Werkt je nanny als gastouder aan huis via een geregistreerd gastouderbureau? Dan kan toeslag wel, als je aan de andere voorwaarden voldoet.

Wat is het verschil tussen een nanny en een gastouder aan huis?

Een gastouder aan huis werkt via een gastouderbureau dat in het LRK staat. Ze moet voldoen aan eisen zoals een diploma, kinder-EHBO, een VOG en inschrijving in het Personenregister Kinderopvang. Een particuliere nanny heeft geen wettelijke eisen en valt niet onder GGD-toezicht. Je krijgt voor haar ook geen toeslag.

Hoeveel uur mag een au pair helpen?

Volgens de IND doet een au pair maximaal 8 uur per dag en maximaal 30 uur per week lichte huishoudelijke werkzaamheden. De au pair heeft minimaal 2 vrije dagen per week. Dit leg je vast in een dagindeling die jij en de au pair ondertekenen.

Hoe oud moet een au pair zijn?

Een au pair met een verblijfsvergunning is minimaal 18 en maximaal 25 jaar oud op het moment van de aanvraag. De aanvraag loopt via een erkend au-pairbureau. De vergunning is maximaal 1 jaar geldig.

Wat zijn de nieuwe eisen voor gastouders in 2026?

Sinds 1 juli 2026 volgt iedere gastouder elk jaar 7 uur permanente educatie. Elke gastouder krijgt jaarlijks minimaal 3 uur pedagogische coaching van ieder gastouderbureau waar ze bij is aangesloten. Nieuwe gastouders die vanaf 1 juli 2026 starten, moeten een opleiding met een pedagogische module hebben.

Hoeveel kinderen mag een gastouder tegelijk opvangen?

Een gastouder mag tegelijk maximaal 6 kinderen tot 13 jaar opvangen. Daarvan zijn maximaal 5 jonger dan 4 jaar, maximaal 4 jonger dan 2 jaar en maximaal 2 jonger dan 1 jaar. Eigen kinderen tellen tot een bepaalde leeftijd mee.

Ben ik werkgever als ik een oppas inhuur?

Huur je als particulier een oppas in voor minder dan 4 dagen per week? Dan kan de regeling dienstverlening aan huis gelden. Je hoeft dan geen loonheffingen te regelen. Je betaalt wel minimaal het minimumloon en 8% vakantiegeld en je betaalt door bij vakantie en maximaal 6 weken bij ziekte. Bij 4 dagen of meer per week ben je een gewone werkgever.

Gerelateerde artikelen

Bronnen: IND, verblijfsvergunning au pair, IND, achtergrond au pairs, Rijksoverheid, kwaliteit gastouderopvang, Rijksoverheid, gastouderopvang, Ondernemersplein, eisen aan gastouders, Ondernemersplein, wetswijziging gastouders 1 juli 2026, Rijksoverheid, recht op kinderopvangtoeslag, Belastingdienst, kan ik kinderopvangtoeslag krijgen, Rijksoverheid, dienstverlening aan huis en Landelijk Register Kinderopvang. Bijgewerkt op 26 oktober 2026.

Au pair, nanny, gastouder of oppas: wat is het verschil?