Kinderopvang regelen: tijdlijn zwanger tot BSO

Je bent zwanger, of je partner is het, en ergens in je hoofd staat het al op de lijst: kinderopvang regelen. Maar wanneer doe je wat? Het is een traject van een paar jaar. Je begint met oriënteren en inschrijven, daarna volgen verlof, een contract, de toeslag en het wennen. Later komen de peuterjaren, en als je kind 4 wordt de stap naar school en de buitenschoolse opvang (BSO). In deze gids zetten we alles op een rij, per fase en met een korte checklist. Zo weet je steeds wat er nu speelt en wat er straks komt.

De wettelijke regels in dit artikel hebben we gecontroleerd bij de Rijksoverheid, UWV, de Belastingdienst en wetten.overheid.nl. Je eigen situatie kan afwijken, bijvoorbeeld door je cao of je contract. Check bij twijfel dus altijd even bij je werkgever of bij de officiële bron.

Fase 1: tijdens de zwangerschap

Oriënteren: welke opvang past bij jullie?

Begin met de vraag wat voor opvang je zoekt. Een kinderdagverblijf, een gastouder of een combinatie? Elke vorm werkt anders, met eigen voor- en nadelen. In ons overzicht van alle soorten kinderopvang lees je wat de verschillen zijn. Twijfel je tussen de twee bekendste vormen, lees dan ook gastouder of kinderdagverblijf.

Denk ook praktisch na. Hoeveel dagen per week gaan jullie werken? Wil je opvang dicht bij huis of juist dicht bij je werk? En wie brengt en haalt? Die antwoorden bepalen voor een groot deel welke locaties in beeld komen.

Vergelijken en de GGD-rapporten lezen

Elke opvang die in aanmerking komt voor kinderopvangtoeslag staat in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK). De GGD bezoekt ieder kinderdagverblijf, iedere BSO en ieder gastouderbureau minimaal één keer per jaar onaangekondigd. Van gastouderlocaties wordt elk jaar de helft geïnspecteerd. De inspectierapporten zijn openbaar en staan in het LRK.

Zo'n rapport laat zien of een locatie voldoet aan de eisen uit de Wet kinderopvang en waar het eventueel schuurt. Op onze pagina over GGD-inspecties leggen we uit hoe je zo'n rapport leest en waar je op let. Via kinderopvang zoeken vergelijk je locaties bij jou in de buurt, met de inspectiegegevens erbij. Wil je een stappenplan voor het kiezen zelf, kijk dan bij hoe kies je de beste kinderopvang.

Plan daarna een rondleiding bij een paar locaties die je aanspreken. Op papier kan alles kloppen, maar de sfeer voel je pas als je er binnenloopt. Neem een lijstje vragen mee en kijk hoe de pedagogisch medewerkers met de kinderen omgaan.

Inschrijven en de wachtlijst

Veel locaties werken met een wachtlijst. Hoe lang je wacht, verschilt sterk per plaats, per locatie en per dag van de week. Vraag daarom bij elke locatie hoe de wachtlijst werkt, wanneer je bericht krijgt en of inschrijven geld kost. Lees in wanneer inschrijven voor kinderopvang meer over de timing. In wachtlijst kinderopvang vind je wat je kunt doen als het lang duurt.

Een tip: geef bij je inschrijving een gewenste startdatum op die past bij het einde van jullie verlof. Daarover gaat het volgende blok.

Verlof regelen met je werkgever

Werk je in loondienst en ben je zwanger? Dan heb je rond de bevalling recht op minstens 16 weken verlof. Dat bestaat uit zwangerschapsverlof en minstens 10 weken bevallingsverlof. Je zwangerschapsverlof gaat in op een moment dat je zelf kiest, tussen 6 en 4 weken voor de uitgerekende datum. Het bevallingsverlof begint op de dag na de geboorte. Bij een tweeling of meerling is het totale verlof 20 weken. Vraag je verlof aan bij je werkgever, uiterlijk 7 weken voor de uitgerekende datum.

Ook voor de partner is er verlof. Het geboorteverlof is één keer het aantal werkuren per week. De partner neemt dit op binnen 4 weken na de geboorte en de werkgever betaalt het loon door. Daarna kan de partner aanvullend geboorteverlof opnemen: maximaal 5 keer het aantal werkuren per week, binnen 6 maanden na de geboorte. Tijdens dat aanvullende verlof krijg je een uitkering van UWV van 70% van je dagloon, tot een maximum. Sommige cao's spreken af dat de werkgever dit aanvult.

Dan is er nog ouderschapsverlof. Elke ouder in loondienst heeft per kind recht op 26 keer het aantal werkuren per week, op te nemen tot het kind 8 jaar is. Daarvan zijn 9 weken gedeeltelijk betaald, als je ze opneemt in het eerste levensjaar van je kind. UWV betaalt dan 70% van je dagloon, tot een maximum. Bespreek dit verlof minimaal 2 maanden van tevoren met je werkgever. Weken die je in het eerste jaar niet gebruikt, kun je later nog onbetaald opnemen.

Waarom dit belangrijk is voor de opvang: jullie verlofplanning bepaalt de eerste opvangdag. Als je weet hoe jullie het eerste jaar verdelen, weet je ook vanaf wanneer en voor hoeveel dagen je opvang nodig hebt.

Checklist tijdens de zwangerschap

Bepaal welke vorm van opvang bij jullie past en hoeveel dagen je nodig hebt.
Vergelijk locaties en lees de laatste GGD-inspectierapporten.
Plan rondleidingen en stel je vragen.
Schrijf je in en vraag hoe de wachtlijst werkt.
Vraag zwangerschapsverlof aan, uiterlijk 7 weken voor de uitgerekende datum.
Maak samen een plan voor geboorteverlof, aanvullend geboorteverlof en ouderschapsverlof.

Fase 2: na de geboorte

Aangifte doen en het BSN

Na de bevalling doe je binnen 3 dagen aangifte van de geboorte bij de gemeente waar je kind is geboren. De dag van de geboorte telt daarbij niet mee. Valt de termijn in het weekend of op een feestdag, dan schuift die op naar de volgende werkdag. Na de aangifte krijgt je kind een burgerservicenummer (BSN). Dat nummer heb je straks nodig voor de kinderopvangtoeslag.

Plaatsing en contract

Krijg je een aanbod van een opvanglocatie, kijk dan goed naar het contract. Welke dagen en uren staan erin? Wat is het uurtarief? Hoe lang is de opzegtermijn? En wat gebeurt er bij vakanties en feestdagen? Het contract is ook de basis voor je toeslag. De Belastingdienst gaat uit van de uren en de prijs die erin staan.

Kinderopvangtoeslag aanvragen

Je kunt kinderopvangtoeslag aanvragen zodra je het contract met de opvang hebt getekend. Je kind moet dan wel geboren zijn en een BSN hebben. Vóór de geboorte aanvragen kan dus niet.

Let goed op de termijn. Je bent op tijd als je de toeslag aanvraagt binnen 3 maanden nadat je er recht op krijgt. De Belastingdienst geeft zelf dit voorbeeld: gaat je kind vanaf 1 mei naar de opvang, dan vraag je uiterlijk 31 juli aan. Vraag je pas in oktober aan, dan krijg je toeslag vanaf 1 juli en mis je mei en juni.

Voor de aanvraag heb je nodig:

de naam en het adres van de opvang;
het registratienummer uit het Landelijk Register Kinderopvang (LRK-nummer);
het aantal opvanguren per maand;
de kosten van de opvang, met het uurtarief;
een schatting van je jaarinkomen, en dat van je toeslagpartner.

Om recht te hebben op toeslag moeten jij en je toeslagpartner werken, of een erkende opleiding, inburgeringscursus of traject naar werk volgen. Je kind woont bij je en staat op je adres ingeschreven. De opvang moet in het LRK staan. Zonder LRK-nummer kun je geen toeslag aanvragen. Je betaalt ook altijd zelf een deel van de kosten.

Hoeveel je krijgt, hangt af van je inkomen, het aantal uren en de uurprijs. In 2026 is de maximum uurprijs voor dagopvang € 11,23 en voor gastouderopvang € 8,49. Kost je opvang meer per uur, dan betaal je het verschil zelf. Je krijgt toeslag over maximaal 230 uur per kind per maand. Dat maximum hangt niet af van het aantal uren dat je werkt. Het vergoedingspercentage loopt in 2026 van 96% bij een gezamenlijk toetsingsinkomen tot en met € 56.412, tot minimaal 36,5% voor het eerste kind en 68,2% voor volgende kinderen. Reken je eigen situatie uit met onze kinderopvangtoeslag-calculator. Alle bedragen en de volledige tabel staan in kinderopvangtoeslag 2026.

Checklist na de geboorte

Doe binnen 3 dagen aangifte van de geboorte.
Bevestig de plaatsing en lees het contract goed door.
Vraag kinderopvangtoeslag aan zodra het contract getekend is en je kind een BSN heeft.
Uiterlijk 3 maanden na de start van de opvang moet de aanvraag binnen zijn.
Controleer of het LRK-nummer, de uren en het uurtarief in je aanvraag kloppen met het contract.

Fase 3: de eerste opvangdag

Wennen

De eerste weken zijn voor iedereen nieuw. Voor je kind, maar ook voor jou. Vraag op tijd of en hoe de opvang een wenperiode aanbiedt, waarin je kind eerst een paar keer korter komt, zodat je het kunt inplannen voor je weer gaat werken. Praktische tips vind je in wennen op de kinderopvang.

In de dagopvang en de BSO krijgt elk kind een mentor. Die persoon bespreekt met jou hoe het met je kind gaat. Fijn om te weten wie dat is, dan weet je bij wie je terechtkunt met vragen.

Wijzigingen doorgeven

Het eerste jaar verandert er vaak iets. Je gaat meer of minder werken, je neemt ouderschapsverlof op of je voegt een opvangdag toe. Geef wijzigingen in uren, uurprijs of inkomen door aan de Belastingdienst, zodat je toeslag blijft passen bij je situatie.

Checklist eerste opvangdag

Plan de wenperiode in, ruim voordat je weer aan het werk gaat.
Vraag wie de mentor van je kind is.
Geef wijzigingen in uren, tarief of inkomen door aan de Belastingdienst.

Fase 4: van 2 tot 4 jaar

Peuteropvang en voorschoolse educatie

Rond de peuterleeftijd komt er een nieuwe vorm in beeld: voorschoolse educatie. Dat is extra ondersteuning voor peuters van 2,5 tot 4 jaar met een mogelijke (taal)achterstand. Je kind gaat dan ongeveer 16 uur per week naar een kinderopvang die een speciaal programma aanbiedt. De wet regelt dat een kind vanaf de dag dat het 2,5 jaar wordt in anderhalf jaar minimaal 960 uur voorschoolse educatie kan krijgen.

De gemeente bepaalt welke kinderen een indicatie krijgen. Meestal hoor je dat via het consultatiebureau. Heb je vragen over de mogelijkheden of de kosten bij jou in de buurt, kijk dan op de website van je gemeente. Heb je geen recht op kinderopvangtoeslag, vraag dan ook bij je gemeente of je een bijdrage in de kosten kunt krijgen. Dat kan bijvoorbeeld als opvang nodig is om sociale of medische redenen.

Alvast vooruitkijken naar school

Wordt je kind 3, dan kun je het aanmelden bij een basisschool. Je mag je kind bij meerdere scholen aanmelden. Dit is ook het moment om aan de BSO te denken, want de school bepaalt voor een groot deel welke BSO's handig liggen. Vraag bij de school welke BSO's kinderen daar ophalen en schrijf je op tijd in.

Checklist van 2 tot 4 jaar

Vraag bij het consultatiebureau of voorschoolse educatie iets voor je kind is.
Kijk op de site van je gemeente naar het aanbod voor peuters.
Meld je kind vanaf 3 jaar aan bij een of meer basisscholen.
Oriënteer je op BSO's die bij de school van je kind ophalen.

Fase 5: naar school en de BSO

Wendagen en de eerste schooldag

Je kind mag vanaf 4 jaar naar de basisschool. Veel scholen laten een kind vanaf 3 jaar en 10 maanden een paar (halve) dagen wennen. Die wendagen duren maximaal 5 dagen. Scholen zijn niet verplicht om ze aan te bieden, dus vraag ernaar bij de school. De leerplicht begint op de eerste dag van de maand nadat je kind 5 jaar is geworden.

Overstap van dagopvang naar BSO

Dagopvang is bedoeld voor kinderen die nog niet naar de basisschool gaan. Zodra je kind naar school gaat, stap je over op de buitenschoolse opvang. Die vangt schoolgaande kinderen op buiten schooltijd en in de schoolvakanties. Zeg dus op tijd je contract bij de dagopvang op en sluit een nieuw contract af met de BSO. Let daarbij op de opzegtermijn, zodat je niet dubbel betaalt.

Waar je op let bij het kiezen van een BSO, lees je in BSO kiezen. Ook voor een BSO geldt: de GGD inspecteert elke locatie minimaal één keer per jaar en de rapporten staan in het LRK.

Vakantieopvang

Heb je in de schoolvakanties minder vrij dan je kind? De BSO vangt kinderen ook in de vakanties op. Vraag hoe jouw BSO dat regelt: zit vakantieopvang in je contract, of neem je vakantiedagen los af? Reken daarna uit wat het je per maand kost. In kosten BSO per maand zie je hoe je dat aanpakt.

Wat verandert er aan je toeslag?

Ook voor de BSO kun je kinderopvangtoeslag krijgen, zolang de locatie in het LRK staat. Een paar dingen veranderen wel:

Andere maximum uurprijs. In 2026 is de maximum uurprijs voor buitenschoolse opvang € 9,98. Voor dagopvang is dat € 11,23.
Zelfde maximum aantal uren. Ook bij de BSO krijg je toeslag over maximaal 230 uur per kind per maand, los van hoeveel je werkt.
Nieuwe gegevens doorgeven. Een nieuwe opvang betekent een nieuw LRK-nummer, andere uren en een ander uurtarief. Geef die wijziging door aan de Belastingdienst.
Tussenschoolse opvang telt niet mee. Voor opvang in de middagpauze van de basisschool krijg je geen kinderopvangtoeslag.
Einde van de toeslag. Je kunt toeslag krijgen tot de eerste dag van de maand waarin je kind naar het voortgezet onderwijs gaat.

Alles over de toeslag voor de BSO, met rekenvoorbeelden, lees je in kinderopvangtoeslag voor de BSO.

Checklist naar school en BSO

Vraag de school naar wendagen vanaf 3 jaar en 10 maanden.
Kies een BSO die ophaalt bij de school en lees het GGD-rapport.
Regel of je vakantieopvang nodig hebt.
Zeg de dagopvang op tijd op, met oog op de opzegtermijn.
Geef de nieuwe opvang, uren en uurprijs door aan de Belastingdienst.

Wat staat er in de toekomst te gebeuren?

Het kabinet wil de kinderopvangtoeslag afschaffen en de opvang vanaf 1 januari 2029 rechtstreeks financieren. De hoogte van de bijdrage hangt dan niet meer af van je inkomen. Dit is nog geen wet: de Tweede en Eerste Kamer moeten er nog over beslissen. Ook de verlofregels worden in een nieuwe Verlofwet overzichtelijker gemaakt. Het kabinet streeft naar invoering in 2028. Voor nu gelden de regels uit dit artikel.

Veelgestelde vragen

Wanneer moet ik beginnen met kinderopvang regelen?

Begin bij voorkeur tijdens de zwangerschap met oriënteren en inschrijven. Veel locaties werken met een wachtlijst en hoe lang je wacht, verschilt per plaats en per locatie. Door vroeg te beginnen heb je meer keuze en kun je de startdatum laten aansluiten op het einde van jullie verlof.

Kan ik kinderopvangtoeslag aanvragen voordat mijn kind geboren is?

Nee. Je kunt kinderopvangtoeslag aanvragen zodra je het contract met de opvang hebt getekend, maar je kind moet dan al geboren zijn en een burgerservicenummer hebben. Dat BSN krijgt je kind na de aangifte van de geboorte bij de gemeente.

Wat is de deadline voor het aanvragen van kinderopvangtoeslag?

Je bent op tijd als je de toeslag aanvraagt binnen 3 maanden nadat je er recht op krijgt. Start de opvang op 1 mei, dan vraag je uiterlijk 31 juli aan. Vraag je later aan, dan mis je de toeslag over de eerste maanden.

Hoeveel verlof hebben ouders na de geboorte?

Een werknemer die bevalt, heeft rond de bevalling recht op minstens 16 weken zwangerschaps- en bevallingsverlof. De partner heeft één werkweek geboorteverlof binnen 4 weken na de geboorte, met doorbetaling van loon, en daarna maximaal 5 weken aanvullend geboorteverlof binnen 6 maanden, met een UWV-uitkering van 70% van het dagloon. Daarnaast heeft elke ouder 9 weken betaald ouderschapsverlof in het eerste levensjaar.

Vanaf welke leeftijd gaat mijn kind naar de BSO?

De BSO is bedoeld voor kinderen die naar de basisschool gaan. Een kind mag vanaf 4 jaar naar de basisschool, dus de overstap van dagopvang naar BSO gebeurt meestal rond de vierde verjaardag. De leerplicht begint op de eerste dag van de maand nadat je kind 5 jaar is geworden.

Krijg ik voor de BSO evenveel toeslag als voor het kinderdagverblijf?

Het maximum aantal uren is gelijk: 230 uur per kind per maand. De maximum uurprijs is voor de BSO lager. In 2026 is die € 9,98 voor buitenschoolse opvang en € 11,23 voor dagopvang. Ligt het uurtarief van je BSO hoger, dan betaal je het verschil zelf.

Wat is voorschoolse educatie en wie komt ervoor in aanmerking?

Voorschoolse educatie is extra ondersteuning voor peuters van 2,5 tot 4 jaar met een mogelijke (taal)achterstand, ongeveer 16 uur per week op een kinderopvang met een speciaal programma. De gemeente bepaalt welke kinderen een indicatie krijgen. Meestal hoor je dit via het consultatiebureau.

Gerelateerde artikelen

Bronnen: UWV, zwangerschaps- en bevallingsverlof; Rijksoverheid, checklist kind krijgen; Rijksoverheid, geboorteverlof voor partners; UWV, hoogte uitkering aanvullend geboorteverlof en betaald ouderschapsverlof; UWV, betaald ouderschapsverlof opnemen; Wet arbeid en zorg; Rijksoverheid, aangifte geboorte; Belastingdienst, kinderopvangtoeslag aanvragen; Belastingdienst, tot wanneer kan ik toeslag aanvragen; Belastingdienst, voorwaarden kinderopvangtoeslag; Belastingdienst, voor hoeveel uur toeslag; Belastingdienst, dagopvang of bso; Rijksoverheid, bedragen kinderopvangtoeslag 2026; Rijksoverheid, kwaliteit kinderopvang; Rijksoverheid, voorschoolse en vroegschoolse educatie; Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie; Rijksoverheid, wanneer mag mijn kind naar de basisschool; Rijksoverheid, plannen nieuwe financiering kinderopvang; Rijksoverheid, nieuwe Verlofwet (29 juni 2026). Bijgewerkt op 26 oktober 2026.

Kinderopvang regelen: de tijdlijn van zwangerschap tot BSO