Ontwikkeling volgen op de kinderopvang: mentor en overdracht

Je brengt je kind een paar dagen per week naar de kinderopvang of de BSO. Daar leert het kruipen, praten, samen spelen en wachten op zijn beurt. Veel ouders vragen zich af: wie houdt eigenlijk bij hoe het met mijn kind gaat? En wat hoor ik daarvan? Het goede nieuws is dat de wet hier duidelijke afspraken over maakt. Elk kind heeft een mentor. De opvang beschrijft in het pedagogisch beleidsplan hoe ze de ontwikkeling volgt. En de overdracht naar school gebeurt alleen met jouw toestemming. In dit artikel lees je wat de regels precies zeggen, hoe het er in de praktijk vaak uitziet en welke vragen je zelf kunt stellen.

Wat zegt de wet over het volgen van de ontwikkeling?

De kwaliteitsregels voor kinderdagverblijven en BSO's staan in het Besluit kwaliteit kinderopvang. Daarin staat eerst wat verantwoorde opvang is. Kinderen moeten zich emotioneel veilig en geborgen voelen. Ze krijgen de kans om steeds zelfstandiger te worden, bijvoorbeeld in bewegen, denken, taal en creativiteit. Ze leren sociale vaardigheden. En ze maken kennis met algemeen aanvaarde waarden en normen.

Elke dagopvang moet een pedagogisch beleidsplan hebben. Dat plan bevat volgens de wet ten minste een concrete beschrijving van:

de manier waarop de ontwikkeling van het kind wordt gevolgd en gestimuleerd;
hoe de opvang streeft naar een doorlopende ontwikkellijn met de basisschool en de BSO;
hoe bijzonderheden in de ontwikkeling of problemen worden gesignaleerd, en hoe ouders worden doorverwezen naar passende instanties voor verdere ondersteuning;
hoe kennis over de ontwikkeling van het kind met toestemming van de ouders wordt overgedragen aan de school, en aan de BSO als je kind daarheen gaat;
hoe de mentor de informatie over de ontwikkeling met de ouders bespreekt;
hoe ouders en kind te horen krijgen welke beroepskracht de mentor is.

De houder moet er ook voor zorgen dat er op de opvang volgens dit plan wordt gewerkt. Het plan beschrijft dus hoe er echt gewerkt wordt. Voor de BSO geldt een vergelijkbare lijst. Ook daar moet het plan beschrijven hoe de mentor de ontwikkeling met ouders bespreekt, hoe ouders en kind horen wie de mentor is en hoe zorgen worden gesignaleerd en ouders worden doorverwezen.

De mentor: jouw vaste aanspreekpunt

De wet is hier heel concreet. In de dagopvang krijgt ieder kind een mentor. De mentor is een beroepskracht van het kind. Dat is dus iemand die echt met je kind werkt en je kind kent uit de groep. De mentor bespreekt de ontwikkeling van het kind periodiek met de ouders. Daarnaast is de mentor voor ouders het aanspreekpunt bij vragen over de ontwikkeling en het welbevinden van het kind.

Op de BSO krijgt ook ieder kind een mentor. Daar is de regel iets anders verwoord. De mentor bespreekt de ontwikkeling met de ouders indien wenselijk. En de mentor is aanspreekpunt voor de ouders en ook voor het kind zelf. Dat past bij de leeftijd: een kind van acht kan zelf vertellen wat het fijn vindt of waar het mee zit.

Hoe vaak een gesprek plaatsvindt, staat niet in de wet. Er staat alleen "periodiek" voor de dagopvang. Veel locaties plannen een vast gesprek, bijvoorbeeld rond een verjaardag of voor de overstap naar een andere groep. Wat jouw opvang doet, lees je in het pedagogisch beleidsplan of vraag je aan de mentor.

Weet je niet wie de mentor is?

Dan mag je dat gewoon vragen. Het beleidsplan moet beschrijven hoe ouders en kind horen wie de mentor is. Dat kan bijvoorbeeld bij het intakegesprek, via de ouderapp of met een briefje bij de start. Ben je het vergeten of is er een nieuwe medewerker gekomen? Vraag het bij het ophalen.

En bij een gastouder?

De regels over de mentor gelden voor de dagopvang en de BSO. Bij gastouderopvang zijn de regels anders ingericht. Vraag je gastouder of het gastouderbureau hoe zij de ontwikkeling van je kind volgen en met je bespreken.

Observeren en kindvolgsystemen

Hoe volgt een opvang de ontwikkeling in de praktijk? De wet schrijft geen vaste methode voor. De opvang moet wel in het beleidsplan beschrijven hoe ze het doet. In de praktijk zie je vaak een combinatie van deze dingen:

Dagelijks kijken. Pedagogisch medewerkers zien je kind spelen, eten, slapen en omgaan met andere kinderen. Ze merken op wat goed gaat en wat opvalt.
Vaste observatiemomenten. Op veel locaties kijkt de mentor op vaste momenten gericht naar bijvoorbeeld taal, motoriek, spel en contact met anderen.
Een kindvolgsysteem. Veel locaties gebruiken een digitaal of papieren systeem waarin ze observaties per leeftijd vastleggen. Zo zie je over een langere periode hoe je kind zich ontwikkelt.
Korte overdracht bij het brengen en halen. Hoe heeft je kind geslapen, wat heeft het gegeten, wat was leuk vandaag?

Een kindvolgsysteem is een hulpmiddel. Het geeft een beeld van hoe je kind zich over een langere tijd ontwikkelt. Elk kind ontwikkelt zich in zijn eigen tempo. Het ene kind praat vroeg en loopt laat, bij het andere is het andersom. Een goede mentor legt dat ook zo uit.

Observaties over je kind zijn persoonsgegevens. De opvang moet volgens de Rijksoverheid schriftelijke afspraken hebben over hoe ze die gegevens bewaart en wie erbij kan. Gegevens mogen niet langer bewaard worden dan nodig. En je mag altijd inzien wat er over je kind is vastgelegd, zonder dat je een reden hoeft te geven.

Het oudergesprek: zo haal je er meer uit

Een gesprek met de mentor is een mooi moment om samen naar je kind te kijken. Jij kent je kind thuis, de mentor kent je kind in de groep. Samen krijg je een vollediger beeld. Een paar tips om je voor te bereiden:

Schrijf vooraf op wat je thuis opvalt. Denk aan nieuwe woordjes, slapen, eten of hoe je kind met broertjes of zusjes speelt.
Vraag naar concrete voorbeelden. "Ze speelt graag" zegt minder dan "ze bouwt elke ochtend een toren met twee vriendjes".
Vraag wat de opvang doet om je kind verder te helpen, en wat jij thuis kunt doen.
Spreek af hoe en wanneer jullie elkaar weer spreken. Zeker als er iets is wat jullie allebei in de gaten willen houden.

Je hoeft niet te wachten op een gepland gesprek. Heb je tussendoor een vraag of maak je je ergens zorgen over? De mentor is daarvoor je aanspreekpunt. Vraag gerust om een kort gesprek op een rustig moment.

Als er zorgen zijn over de ontwikkeling

Soms valt een medewerker iets op. Je kind praat bijvoorbeeld minder dan leeftijdsgenootjes, of trekt zich vaak terug. De wet vraagt dat het beleidsplan beschrijft hoe de opvang zulke bijzonderheden signaleert en hoe ouders worden doorverwezen naar passende instanties voor verdere ondersteuning. Die doorverwijzing loopt dus via jou als ouder. Lees in het plan hoe jouw opvang dat aanpakt, of vraag het aan de mentor.

Een logische eerste stap is vaak de jeugdgezondheidszorg (JGZ). Veel ouders kennen de JGZ als het consultatiebureau of de schoolarts. Volgens het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid volgt de JGZ de ontwikkeling van kinderen tot 18 jaar en is ze vrij toegankelijk, zonder eigen bijdrage. Het NCJ schrijft ook dat pedagogisch professionals kinderen vaak en langdurig zien en daardoor vaak eerder iets opmerken. De JGZ kan helpen om die observaties te duiden, stelt gerust waar dat kan en verwijst alleen door als extra ondersteuning of behandeling echt nodig is.

Voor jou als ouder betekent dit: een opmerking van de mentor is een signaal om samen naar te kijken. Neem het mee naar je volgende afspraak op het consultatiebureau, of bel zelf als je niet wilt wachten.

VVE: extra aandacht voor taal

Je hebt misschien wel eens gehoord van VVE, voor- en vroegschoolse educatie. Volgens de Rijksoverheid werkt dat zo:

Voorschoolse educatie is voor peuters van 2,5 tot 4 jaar met een mogelijke (taal)achterstand. Het vindt plaats op een kinderopvang met een speciaal programma.
Je kind gaat dan ongeveer 16 uur per week naar die opvang.
Het doel is vooral een betere Nederlandse taal, via spel. Kinderen leren ook samenwerken en gericht met een taak bezig zijn. Zo maken ze een goede start op de basisschool.
Vroegschoolse educatie is het vervolg in groep 1 en 2 van de basisschool, met extra aandacht voor kinderen die dat nodig hebben.
De gemeente bepaalt welke kinderen in aanmerking komen. Meestal hoor je van het consultatiebureau of dat voor jouw kind geldt. De regels verschillen per gemeente, dus kijk op de website van je gemeente.

Doet je kind mee aan voorschoolse educatie? Dan is de opvang wettelijk verplicht om de school te informeren over het programma en hoe lang je kind eraan heeft meegedaan.

De overdracht naar de basisschool of BSO

Rond de vierde verjaardag gaat je kind naar school. De wet vraagt dat de opvang streeft naar een doorlopende ontwikkellijn. Wat je kind op de opvang heeft geleerd, hoeft op school niet opnieuw ontdekt te worden. Daarom geven veel opvanglocaties informatie door aan de leerkracht. Soms gebeurt dat in een gesprek tussen mentor en leerkracht. Dat heet vaak een warme overdracht.

Volgens de Rijksoverheid kan de pedagogisch medewerker onder meer deze informatie delen:

een persoonlijke beschrijving van je kind;
de sociaal-emotionele ontwikkeling en lichamelijke vaardigheden;
interesses en talenten;
informatie over de thuissituatie;
de pedagogische aanpak van de opvang.

Jouw toestemming is nodig

De opvang mag deze gegevens alleen delen als jij als ouder, voogd of verzorger toestemming geeft. Geef je geen toestemming? Dan moet het kinderdagverblijf alle gegevens over je kind vernietigen. De opvang mag de informatie ook op papier aan jou meegeven, zodat je die zelf naar school brengt. Dat hoeft niet; je mag dat weigeren. En de medewerker moet weten wat de school nodig heeft. Overbodige of verouderde gegevens horen er niet bij.

Elke opvang bepaalt zelf of ze vaste afspraken maakt met scholen over de overdracht. Dat is niet verplicht. Vraag dus gerust hoe jouw opvang het aanpakt, en vraag of je het overdrachtsformulier vooraf mag lezen. Dan weet je wat er over je kind wordt verteld.

Gaat je kind van het kinderdagverblijf naar de BSO? Ook dan beschrijft het beleidsplan hoe kennis over de ontwikkeling bij die overgang wordt overgedragen. Meer over de stappen van baby tot schoolkind lees je in de tijdlijn van zwangerschap tot BSO.

Het pedagogisch beleidsplan lezen en gebruiken

Het beleidsplan is een handig document. Hierin staat hoe jouw opvang werkt. Volgens de Wet kinderopvang moet de houder ouders informeren over het beleid. Vaak staat het plan op de website, of krijg je het bij de intake. Zo gebruik je het:

Zoek het stuk over de mentor. Hoe hoor je wie de mentor is, en hoe vaak zijn er gesprekken?
Lees hoe de ontwikkeling wordt gevolgd. Werkt de opvang met vaste observatiemomenten of een kindvolgsysteem?
Kijk wat er gebeurt bij zorgen. Wie neemt contact met je op, en naar wie wordt doorverwezen?
Check de overdracht. Hoe vraagt de opvang je toestemming, en wat wordt er doorgegeven aan school of BSO?
Lees het stuk over wennen. Het plan beschrijft ook hoe kinderen kunnen wennen aan een nieuwe groep. Tips daarvoor vind je in wennen op de kinderopvang.

Klopt wat je in de praktijk ziet niet met wat er in het plan staat? Bespreek het dan met de mentor of de locatiemanager. Ook de oudercommissie kan een goed aanspreekpunt zijn.

Wat controleert de GGD?

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht op de kinderopvang. De GGD voert dat toezicht uit namens de gemeente. Volgens de Rijksoverheid bezoekt de GGD minimaal één keer per jaar onaangekondigd ieder kinderdagverblijf, iedere BSO en ieder gastouderbureau. Daarnaast inspecteert de GGD jaarlijks de helft van de gastouderlocaties.

De GGD GHOR legt uit dat toezichthouders werken op basis van risico's. Waar geen zorgen zijn, inspecteren ze minder intensief. Ze kijken onder meer of de opvang bijdraagt aan de ontwikkeling en veiligheid van kinderen. Dat doen ze door te observeren, ruimtes te bekijken, met medewerkers en de houder te praten en documenten zoals het beleidsplan te bekijken.

Alle inspectierapporten zijn openbaar en staan in het Landelijk Register Kinderopvang. De houder moet een inspectierapport ook zo snel mogelijk op de eigen website zetten. Op onze pagina over GGD-inspecties lees je hoe je zo'n rapport leest en waar je op let.

Vragen die je aan de mentor kunt stellen

Neem deze lijst mee naar een kennismaking of oudergesprek. Kies de vragen die bij jullie passen.

Wie is de mentor van mijn kind, en wie vervangt je als je er niet bent?
Hoe vaak hebben we een gesprek over de ontwikkeling?
Hoe volgen jullie de ontwikkeling? Werken jullie met vaste observaties of een kindvolgsysteem?
Mag ik zien wat er over mijn kind is vastgelegd?
Wat valt je op aan mijn kind in de groep? Waar geniet het van?
Wat doen jullie om mijn kind uit te dagen, bijvoorbeeld bij taal of bewegen?
Hoe laten jullie het me weten als jullie iets opvalt?
Met wie werken jullie samen als er extra ondersteuning nodig is?
Hoe gaat de overdracht naar school of BSO, en mag ik die informatie vooraf lezen?
Bieden jullie voorschoolse educatie aan, en hoe weet ik of mijn kind daarvoor in aanmerking komt?

Ben je nog op zoek naar een opvang? Neem deze vragen dan mee naar een rondleiding. Via zoeken vind je locaties bij jou in de buurt, met hun GGD-inspecties op een rij. Wil je weten wat opvang voor de ontwikkeling kan betekenen? Lees dan ook de voordelen van vroege kinderopvang voor de ontwikkeling.

Veelgestelde vragen

Heeft elk kind op de kinderopvang een mentor?

Ja. Volgens het Besluit kwaliteit kinderopvang krijgt ieder kind in de dagopvang en op de BSO een mentor. De mentor is een beroepskracht van het kind en is voor ouders het aanspreekpunt bij vragen over de ontwikkeling en het welbevinden. Op de BSO is de mentor ook aanspreekpunt voor het kind zelf.

Hoe vaak heb ik een gesprek met de mentor?

De wet noemt geen vast aantal. In de dagopvang bespreekt de mentor de ontwikkeling periodiek met de ouders. Op de BSO gebeurt dat als het wenselijk is. Hoe vaak jouw opvang een gesprek plant, staat meestal in het pedagogisch beleidsplan. Je kunt ook altijd zelf om een gesprek vragen.

Mag de kinderopvang informatie over mijn kind aan de school geven?

Alleen met jouw toestemming. Volgens de Rijksoverheid mag de pedagogisch medewerker alleen gegevens delen als de ouder, voogd of verzorger toestemming geeft. Zonder toestemming moet het kinderdagverblijf alle gegevens over je kind vernietigen. Je kunt de informatie ook op papier krijgen en zelf naar school brengen, maar dat hoeft niet.

Mag ik inzien wat de opvang over mijn kind heeft vastgelegd?

Ja. De Rijksoverheid schrijft dat je altijd mag inzien welke gegevens er over je kind zijn vastgelegd, en dat je daar geen reden voor hoeft te geven. Vraag de mentor of de locatiemanager om de observaties of het overdrachtsformulier.

Wat gebeurt er als de opvang zich zorgen maakt over de ontwikkeling?

De opvang moet in het pedagogisch beleidsplan beschrijven hoe bijzonderheden of problemen worden gesignaleerd en hoe ouders worden doorverwezen naar passende instanties. De doorverwijzing loopt via jou als ouder. Een logische volgende stap is vaak het consultatiebureau of de jeugdgezondheidszorg, die kan helpen om de observaties te duiden.

Wat is VVE en hoe weet ik of mijn kind daarvoor in aanmerking komt?

Voorschoolse educatie is volgens de Rijksoverheid voor peuters van 2,5 tot 4 jaar met een mogelijke (taal)achterstand. Ze gaan dan ongeveer 16 uur per week naar een kinderopvang met een speciaal programma. In groep 1 en 2 loopt dit door als vroegschoolse educatie. De gemeente bepaalt wie in aanmerking komt; meestal hoor je dat van het consultatiebureau.

Waar vind ik het pedagogisch beleidsplan van mijn opvang?

De houder moet ouders informeren over het beleid. Vaak staat het pedagogisch beleidsplan op de website van de opvang of krijg je het bij de intake. Staat het er niet? Vraag het dan aan de locatiemanager. In het plan lees je onder meer hoe de ontwikkeling wordt gevolgd en hoe de overdracht naar school werkt.

Gerelateerde artikelen

Bronnen: Besluit kwaliteit kinderopvang, artikelen 2, 3, 9, 12 en 18 (wetten.overheid.nl); Wet kinderopvang, artikel 1.54 (wetten.overheid.nl); Rijksoverheid, Welke informatie verstrekt de kinderopvang als mijn kind naar de basisschool gaat?; Rijksoverheid, Wat is voorschoolse en vroegschoolse educatie (vve)?; Rijksoverheid, Kwaliteit kinderopvang; GGD GHOR Nederland, Toezicht kinderopvang; NCJ, Over jeugdgezondheidszorg; NCJ, Ontwikkelingsvoorsprong: samen staan we sterker. Bijgewerkt op 27 oktober 2026.

Zo volgt de kinderopvang de ontwikkeling van je kind: mentor, observatie en overdracht