Wennen vóór het contract ingaat: regels, kosten en toeslag

Je hebt een plek gevonden, het contract ligt klaar en de opvang stelt voor om je kind alvast een paar ochtenden te laten wennen. Maar het contract gaat pas over een paar weken in. Mag dat zomaar? Moet je die wenochtenden betalen, en krijg je er kinderopvangtoeslag over? In dit artikel lees je wat de wet zegt, wat de algemene voorwaarden regelen en wat de Geschillencommissie hierover heeft beslist. Stand van zaken: 9 november 2026.

In het kort

Wennen is gewoon kinderopvang. Er moet dus een schriftelijke overeenkomst zijn, ook als het om een paar uurtjes gaat. Wennen zonder getekend contract kan volgens de branche niet.
Wennen vóór de startdatum kan wel, als het in het contract is afgesproken. Bijvoorbeeld: contract getekend per 1 maart, wennen in maart, volledige opvang vanaf 1 april.
Betalen: de wet en de algemene voorwaarden zeggen niet of wenuren gratis zijn. Dat verschilt per aanbieder. Als er vooraf is afgesproken dat je betaalt, moet je betalen, maar alleen voor de uren die je kind er echt was.
Toeslag: over gratis wenuren krijg je geen kinderopvangtoeslag, want toeslag is er alleen voor kosten die je betaalt.
Een wenkind telt mee voor het aantal pedagogisch medewerkers op de groep, ook als het maar twee uur blijft.

Eerst dit: welke datum bedoel je met 'het contract ingaat'?

In gesprekken over wennen lopen twee data vaak door elkaar. De algemene voorwaarden voor kinderdagverblijven en bso (versie 2025, van de Brancheorganisatie Kinderopvang en de Branchevereniging Maatschappelijke Kinderopvang) maken een helder onderscheid:

Ingangsdatum: de datum waarop je de overeenkomst sluit, meestal de dag dat je tekent.
Aanvangsdatum: de datum in de overeenkomst waarop de opvang echt begint.

Tussen die twee data zit vaak een paar weken of maanden. Wennen in die periode is dus niet 'wennen zonder contract': het contract is er al, alleen de opvang is nog niet begonnen. Wennen voordat je überhaupt iets hebt getekend, is een ander verhaal. Daarover hieronder meer.

Mag een kind wennen voordat de opvang begint?

Er staat geen wetsartikel in de Wet kinderopvang dat wennen vóór de startdatum verbiedt of apart regelt. Wel zegt de wet dat kinderopvang plaatsvindt op basis van een schriftelijke overeenkomst tussen de houder en de ouder (artikel 1.52 Wet kinderopvang). Wennen is gewoon opvang: de pedagogisch medewerkers zorgen voor je kind en de kwaliteitsregels gelden. Daarom moet ook het wennen onder een overeenkomst vallen.

De gezamenlijke brancheorganisaties zetten de regels in een notitie over wennen op een rij. Hun uitgangspunten:

Wennen zonder schriftelijke opvangovereenkomst is niet mogelijk.
In het contract mogen afspraken over het wennen staan. Hun voorbeeld: de ouders tekenen een contract per 1 maart, de wenperiode loopt van 1 tot en met 31 maart en de volledige opvang start op 1 april.
Voor het wennen gelden geen aparte wettelijke regels. De gewone kwaliteitsregels zijn van toepassing.

Praktisch betekent dit: wil de opvang dat je kind al komt wennen voordat de opvang start, dan hoort dat in de overeenkomst of in een schriftelijke aanvulling te staan. Een losse afspraak via de app zonder dat er iets getekend is, is niet de bedoeling.

Wat zegt de wet over het wennen zelf?

Het wenbeleid staat in het pedagogisch beleidsplan

Elke opvang moet in het pedagogisch beleidsplan concreet beschrijven hoe kinderen kunnen wennen aan een nieuwe groep. Dat staat in het Besluit kwaliteit kinderopvang: artikel 3 voor de dagopvang, artikel 12 voor de bso en artikel 26 voor de gastouderopvang (in het pedagogisch werkplan van de gastouder). Vraag dus gerust naar dat beleid. Hoe lang duurt de wenperiode? Hoeveel dagdelen? Blijf je de eerste keer bij je kind?

Een wenkind telt mee op de groep

Het aantal pedagogisch medewerkers op een groep hangt af van het aantal kinderen dat aanwezig is en hun leeftijd (de beroepskracht-kindratio, artikelen 7 en 16 van het besluit). Volgens de branche telt een nieuw kind dat komt wennen gewoon mee, ook als het maar twee of drie uur blijft. Ook mag de maximale groepsgrootte niet worden overschreden als er een kind komt wennen dat helemaal nieuw is. Daarom plant de opvang wenmomenten vaak op dagen waarop er ruimte is. Kan je kind niet op de dag die jij wilt? Dan heeft dat meestal met deze regels te maken.

Wennen in een andere groep

Gaat je kind al naar de opvang en stroomt het door naar een nieuwe groep, bijvoorbeeld van de babygroep naar de peutergroep? Dan mag het met jouw schriftelijke toestemming een afgesproken periode in één andere groep worden opgevangen (artikel 9, negende lid, voor de dagopvang en artikel 18, vierde lid, voor de bso). Kort wennen in de nieuwe groep mag de opvang volgens de branche als activiteit zien. De plek in de eigen groep blijft dan vrij, zodat je kind altijd terug kan.

Moet je de wenuren betalen?

Dat hangt af van je contract. De algemene voorwaarden schrijven voor dat de aanvang en duur van de wenperiode aan bod komen in het plaatsingsgesprek, en dat de opvang de afspraken schriftelijk bevestigt. Ze regelen niet of wennen gratis is. Sommige aanbieders laten de wenperiode kosteloos, andere rekenen de uren gewoon door. Een grote aanbieder schrijft in de eigen aanvullende voorwaarden zelfs dat de opvangkosten tijdens het wennen volledig betaald moeten worden.

Wat de Geschillencommissie besliste

In april 2026 deed de Geschillencommissie Kinderopvang een uitspraak over precies deze situatie. Het contract ging in op 1 juli. In overleg kwam het kind al op twee dagen eind juni wennen, in totaal acht uur. De opvang stuurde een rekening voor twee volle dagen. De commissie oordeelde:

De ouder moest de wendagen betalen, omdat vooraf was besproken dat er kosten aan zaten en de opvang ook echt is gebruikt.
Maar de opvang mocht alleen de acht uur rekenen die het kind er was, niet de volle dagen.
De opvang moet vooraf duidelijk maken hoe ze factureert. Dat het administratiesysteem anders rekent, is haar eigen risico.

Les voor ouders: vraag vóór het wennen schriftelijk wat het kost en per uur of per dagdeel. Dan weet je waar je aan toe bent.

Kinderopvangtoeslag en wennen

Je krijgt kinderopvangtoeslag voor kosten die je zelf betaalt voor opvang bij een geregistreerde kinderopvang (artikel 1.5 Wet kinderopvang). Daaruit volgen twee dingen:

Gratis wenuren: geen toeslag. Je betaalt niets, dus er is niets te vergoeden. De Belastingdienst geeft zelf het voorbeeld van een gastouder die gratis oppast: daarvoor bestaat geen recht op toeslag.
Betaalde wenuren: die zijn kosten van kinderopvang. Staan ze in de overeenkomst en betaal je ervoor, geef ze dan door bij je aanvraag. De Belastingdienst noemt wenuren nergens apart. Twijfel je hoe je ze moet doorgeven, vraag het dan na bij de BelastingTelefoon of Toeslagen.

Let op de termijn van drie maanden

Je kunt kinderopvangtoeslag aanvragen zodra het contract getekend is, en uiterlijk binnen drie maanden nadat de opvang is gestart. Dat volgt uit artikel 1.3 van de Wet kinderopvang. Het voorbeeld van de Belastingdienst: begint de opvang op 1 mei, dan moet je uiterlijk 31 juli aanvragen. Vraag je pas in oktober aan, dan krijg je toeslag vanaf 1 juli en mis je mei en juni.

Begint je kind al met betaald wennen vóór de officiële startdatum? Dan begint je recht mogelijk ook eerder. Vraag op tijd aan, met als startdatum de eerste maand waarin je opvang betaalt. Lees meer in kinderopvangtoeslag aanvragen: zo doe je het goed.

Wat als het wennen niet goed gaat?

Annuleren vóór de start

Volgens de algemene voorwaarden mag je de overeenkomst annuleren tussen de ingangsdatum en de aanvangsdatum. Annuleer je minder dan een maand voor de start, dan kan de opvang maximaal één maand opvangkosten rekenen. Annuleer je eerder, dan betaal je hooguit de kosten die de opvang al echt heeft gemaakt. Heb je het contract online of per post gesloten, dan heb je ook veertien dagen bedenktijd waarin je kosteloos kunt ontbinden.

Wennen is geen vrijblijvende proefperiode

Een uitspraak uit 2024 laat zien dat de overeenkomst tijdens de wenperiode gewoon geldt. Stop je tijdens het wennen, dan geldt de gewone opzegtermijn van een maand, tenzij je iets anders hebt afgesproken. Andersom kan de opvang ook niet zomaar stoppen: in 2025 oordeelde de commissie dat een opvang na twee weken van een afgesproken wenperiode van acht weken niet zonder zwaarwegende reden mocht opzeggen.

Steeds een andere groep

In 2020 vond de commissie het niet zorgvuldig dat een kind tijdens de wenperiode steeds naar andere groepen werd verplaatst. Het uitgangspunt is dat je kind in de wenperiode in een vaste groep zit, met vaste gezichten.

Wennen bij de bso en de gastouder

Voor de bso gelden dezelfde hoofdregels: een schriftelijke overeenkomst, een wenbeleid in het pedagogisch beleidsplan en meetellen op de groep. Veel bso's laten kinderen een middag meedraaien voordat de opvang start, vaak in de laatste weken voor de vierde verjaardag. Bij een gastouder moet in het pedagogisch werkplan staan hoe nieuwe kinderen kunnen wennen. Ook daar geldt: wat het kost en wanneer het begint, spreek je af met de gastouder en het gastouderbureau.

Checklist: vraag dit vóór het wennen

Wat is de aanvangsdatum in het contract, en vallen de wendagen daarvoor of daarna?
Staan de wenafspraken in de overeenkomst of in de schriftelijke bevestiging van het plaatsingsgesprek?
Kost het wennen geld? Zo ja: per uur, per dagdeel of per dag?
Hoeveel wenmomenten zijn er, hoe lang duren ze en mag je er de eerste keer bij blijven?
In welke groep went je kind, en wie is de vaste medewerker of mentor?
Wat zijn de annuleringskosten als het toch niet doorgaat?

Tips voor het wennen zelf, zoals afscheid nemen en wat je meeneemt, lees je in wennen op de kinderopvang: afscheid en tips.

Veelgestelde vragen

Mag mijn kind wennen voordat ik het contract heb getekend?

Volgens de brancheorganisaties niet. Wennen is kinderopvang en daarvoor is een schriftelijke overeenkomst nodig. Wel mag het wennen vallen tussen het tekenen en de afgesproken startdatum, als dat in het contract staat.

Zijn wenuren gratis?

Dat verschilt per aanbieder. De wet en de algemene voorwaarden regelen het niet. Heb je vooraf afgesproken dat je betaalt, dan moet je betalen, maar alleen voor de uren dat je kind er was.

Krijg ik kinderopvangtoeslag over de wenperiode?

Over gratis wenuren niet, want toeslag is er alleen voor kosten die je betaalt. Betaal je wel voor het wennen onder je contract, geef die uren dan door bij je aanvraag.

Telt mijn kind mee op de groep als het maar twee uur komt wennen?

Ja. Het aantal medewerkers wordt berekend over de kinderen die er echt zijn. Een wenkind telt dus mee, ook voor kort.

Kan ik stoppen als het wennen niet goed gaat?

Ja, maar het contract geldt ook tijdens het wennen. Vóór de startdatum kun je annuleren, met hooguit een maand kosten als je minder dan een maand van tevoren annuleert. Na de start geldt de gewone opzegtermijn, meestal een maand.

Hoe lang duurt een wenperiode?

Dat bepaalt de opvang in haar pedagogisch beleid. Vaak gaat het om een paar dagdelen die steeds wat langer worden. Lees meer in wennen op de kinderopvang.

Gerelateerde artikelen

Bronnen: Wet kinderopvang (artikelen 1.3, 1.5 en 1.52); Besluit kwaliteit kinderopvang (artikelen 3, 7, 9, 12, 16, 18 en 26); notitie Wennen in de kinderopvang van de gezamenlijke branchepartijen; Algemene voorwaarden kinderopvang, dagopvang en buitenschoolse opvang, versie 2025 (BK en BMK); Geschillencommissie Kinderopvang, uitspraken van 13 april 2026, 10 september 2024, 17 februari 2025 en 6 mei 2020; Belastingdienst, kan ik kinderopvangtoeslag krijgen en tot wanneer kan ik toeslag aanvragen. Bijgewerkt op 9 november 2026.

Wennen voordat het contract ingaat: mag dat, wat kost het en krijg je toeslag?